Pomniki sztuki
Strona internetowa, prezentująca nasz wybór najpiękniejszych zabytków Polski, powstała pod wpływem serii książek „Pomniki sztuki w Polsce”, której autorem był prof. Jerzy Łoziński – wybitny historyk sztuki, niezrównany znawca zabytków naszego kraju. Był to jego autorski wybór najwybitniejszych pomników sztuki w Polsce. Kolejne tomy ukazywały się w latach 1985, 1992 oraz 1999 – w czasach przed szerokim upowszechnieniem się internetu, gdy dostęp do informacji o zabytkach był ograniczony. Stanowiły jedno z nielicznych źródeł, dzięki którym można było odnaleźć zabytki szczególnie warte odwiedzenia. Każdemu zabytkowi towarzyszyło jedno lub dwa czarno-białe zdjęcia oraz zwięzły opis, co czyniło każdą wyprawę swoistym odkryciem. Prawdziwe piękno tych miejsc i niepowtarzalny nastrój ujawniały się dopiero po dotarciu do nich i przekroczeniu ich progów.
Podróże
Chcieliśmy, aby wyprawy do pomników sztuki były przygodą wymagającą wysiłku. Docieraliśmy do nich pieszo, rowerem, pekaesem, pociągiem, a czasem autostopem – nigdy jednak samochodem. Podróż do zabytku zagubionego wśród polskich krajobrazów często zajmowała cały dzień. Czekaliśmy na przystankach przy rzadko uczęszczanych szosach lub na małych stacyjkach, gdzie pociąg pojawiał się dwa razy na dobę. Lecz nagroda była bezcenna: zmęczeni, odkrywaliśmy niespodziewane piękno. Szczególną magię kryły kościoły – jedyne polskie zabytki, które mimo burz dziejowych zachowały wielowiekową ciągłość, przechowując w murach ślady minionych epok i kunszt dawnych artystów.
Zdjęcia
Zwiedzaliśmy polskie zabytki o różnych porach dnia i roku – w mgliste jesienne poranki, ciemne zimowe wieczory, wiosenne dni, czy letnie popołudnia. Nasze zdjęcia nie powstawały podczas profesjonalnych sesji. Wielokrotnie robiliśmy je w pośpiechu – przed zamknięciem kościoła, w przerwach między mszami, przy słabym świetle. Nieraz zastawaliśmy zamknięte drzwi i długo szukaliśmy kogoś, kto mógłby je otworzyć. Na szczęście było wielu oddanych księży, którzy z radością pokazywali i opowiadali o świątyniach powierzonych ich opiece. Jakość naszych zdjęć nie zawsze jest doskonała, ale mamy nadzieję, że dobrze oddają piękno i nastrój polskich zabytków.
Style
Sztuka romańska, gotyk, renesans, barok, rokoko czy klasycyzm? Dla nas wybór jednego stylu nie ma znaczenia. Uważamy, że najwspanialsze zabytki powstają przez nałożenie wielu warstw sztuki, tworzonych przez kolejne pokolenia. Barokowe ołtarze wspaniale uzupełniają strzeliste gotyckie prezbiteria, renesansowe nagrobki dodają elegancji nawom, rokokowe freski ożywiają romańskie mury, a klasycystyczne fasady wnoszą dostojny spokój. Doceniamy jednak czystość romańskich brył i wyrafinowanie konstrukcji gotyckich katedr. W zestawieniu najwybitniejszych pomników sztuki nie umieściliśmy neogotyku, secesji czy art déco – style te jeszcze nie pokryły się niezbędną patyną czasu.
